Bir nota yazma programı olan LilyPond paketi, Özgürlük İçin Web sayfasında tarafımdan hazırlanan bir Paket Tanıtımı yazısı ile sizlere tanıtılmıştı. Ancak, tekrar okumak isteyenler şu web sayfasına göz atabilirler: http://www.ozgurlukicin.com/paket/lilypond/
Paket Tanıtımı yazıları, adından da anlaşılacağı üzere, bu paketin genel hatlarıyla tanıtılması, okuyucuya genel bir fikir vermesi amacını gütmektedir. Fakat benim amacım, Lilypond paketinin bu yazılımı asıl kullanması gereken kitleye de ulaşabilmesidir. Nedir bu kitle? Bu kitle, a) Devlet Konservatuvarı “Kompozisyon Bölümü” öğrencileri, b) Eğitim Fakülteleri – Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümleri'nin Müzik Öğretmenliği Programı öğrencileri, c) Güzel Sanatlar Fakülteleri – Müzik Bölümü öğrencileri. Fakat, gerek Pardus'un, gerekse Lilypond'un bu kitleye ulaşması zaman alacaktır. Ama ben, bıkmadan-usanmadan anlatacağım, tanıtacağım. 2006 yılında yapılan “Linux ve Özgür Yazılım Şenliği”nde sunduğum “Lilypond” seminerine sadece iki kişi gelmişti. Halbuki, Ankara Devlet Konservatuvarı öğrencileri'ne bu seminer duyurulmuştu. Bu “kitle” alışkanlıklarını değiştirmek konusunda oldukça “çetin ceviz” bir kitledir.
Bu arada, internet ortamında yukarıda saydığım “kitle”yi hedef alarak, “Lilypond”u adım adım, tüm detaylarıyla anlatan-öğreten bir sayfa hazırlamaya başladım. Bu sayfadaki bölümler giderek gelişecek ve sonunda yukarıda adını verdiğim “kitle” için bir kaynak olacak. http://www.serveracim.net/lp-dersler/index.html adresinden bu sayfaya ulaşılabilir.
Bu yazıyı okuyanların bilgisayarlarında “Pardus 2008” kurulu olduğunu farz ediyor ve kurulum sonrasındaki ilk açılışta karşılaştıkları “Kaptan Masaüstü Sihirbazı” ile ilk ayarlarını yaparken “katkı” deposunun eklenmesi seçeneğini işaretlemiş olduklarını var sayıyorum. Çünkü “LilyKDE” paketimiz, “katkı” deposunda yer almaktadır. Ancak, “lilykde” paketini kurmadan önce “lilypond” paketinin kurulması gereklidir. Bunun için “Paket Yöneticisi” çalıştırılmalı ve soldaki “Çokluortam Uygulamaları” kategorisinden “lilypond” paketi seçilmelidir.
Ardından, paket yöneticisi'ni kapatmadan bu kez soldaki “KDE Masaüstü” kategorisinden “lilykde” paketi seçilmelidir.
Paketler kurulduktan sonra, artık Pardus
Menüsü<Programlar<Yardımcı
Programlar<Düzenleyiciler yolu izlenerek “KATE
(Gelişmiş Metin Düzenleyici)” programını
açmaya sıra geldi.
LilyKDE eklentimizin çalışması için KATE uygulamasından bir
ayar yapmamız gerekmektedir. KATE menüsünden Ayarlar<Kate
Programı Yapılandır seçildikten sonra karşımıza çıkan
pencerede , soldaki Uygulama<Eklentiler
seçilerek, sağdaki “Pate”
eklentisi seçilmelidir.
Bu seçim yapılıp, OK düğmesine tıklandıktan sonra artık
eklentimizi KATE içinde kullanmaya başlayabiliriz. Ancak, bundan önce
bu eklentiyi hazırlayan kişinin Wilbert
BERENDSEN adlı Hollandalı bir “müzisyen-programcı”
olduğunu hatırlatmamız yerine olur. Bu eklenti, çağımızın en önemli
programlama dillerinden bir olan “python”
ile yazılmıştır. Ve kullanıcıya KATE uygulamasında bir Lilypond dosyası
hazırlamaya başlama sürecinde büyük kolaylık sağlamaktadır. Bu
eklentinin “Türkçe” çevirilerini de Server ACİM yapmaktadır.
Evet, KATE uygulamasını kapatıp yeniden başlattıktan sonra,
menüler arasına Lilypond menüsünün de
eklenmiş olduğunu görüyoruz. Bu menüye tıkladığımızda karşımıza pek çok
komut seçeneği çıkıyor.
Bu komutları şöyle açıklayabiliriz:
Yeni Bir Esere Başla:= Yeni bir
lilypond dosyası oluşturmaya başlamak istiyorsak, bu komuta tıklamamız
gerekmektedir.LilyPond'u çalıştır (önizleme): Bu
komutu seçtiğimizde, üzerinde çalışmakta olduğumuz parçanın nasıl
görüneceğine bakabiliriz.LilyPond'u çalıştır (yayınla): Bu
komutla, tamamladığımız eserin çıktılarını alıyoruz. Bize, eserin PDF,
PS ve eğer kodlarını yazdıysak gerektiğinde MİDİ çıktısını da
verebilmektedir.Lilypond Görevini Durdur: Bu
komutla, Lilypond ile yaptığımız işlemleri durduruyoruz.Lilypond Günlüğünü Temizle: Bu
komut, bu dosyada Lilypond ile ilgili yukarıda yaptığımız işlemlerin
kaydedildiği günlük (log) dosyasını temizliyoruz.Lilypond Sürümünü ekle: Dosyamızın
başına eklenmesi gereken Lilypond sürüm numarasını içeren kod, bu
komutla otomatik olarak ekleniyor.Convert-ly ile Güncelle: Eski bir
Lilypond sürümünde yazılmış bir Lilypond dosyasını açtıysak, bu komutla
dosyamız, yeni sürümle uyumlu hale getiriliyor.Şarkı Sözleri Metnini Tirele:
Notaların altında yer alan şarkı sözlerinin notaları arasındaki
hecelerin arasında bu komutla “tire” işareti konmaktadır.Tirelemeyi kaldır: Bu komutla, bir
üstte yaptığımız işlemi geri alıyoruz.MIDI dosyasını Rumor ile kaydedin:
Eğer bir “midi klavye”miz varsa, bu komutu seçerek, notaları midi
klavye ile girebiliyoruz.MIDI dosyasını Rumor ile kaydetme özelliğini, ilk nota girişlerini detaylı olarak anlatacak olduğum bir sonraki bölümde bulacaksınız.
Lilypond menüsündeki ilk seçenek olan Yeni Bir
Esere Başla özelliğini burada kısaca anlatmak isterim. Bu
komutu seçtiğimizde karşımıza açılan pencerede, üç alt pencerenin daha
var olduğunu görürüz. Birinci alt pencerede, eserin ilk sayfasında
görünecek olan eserle ilgili bilgileri gireceğimiz bir alan vardır. Sağ
bölmeye yazacaklarımızın kağıt üzerinde nerelerde gözükeceği ise sol
bölmede görülmektedir.
İkinci alt pencerede ise bu eserin hangi müzik çalgıları için
yazılacağının ayarlanması imkanı vardır. Uygun partiler
içinden sınıflandırılmış olan çalgılar arasında hangi çalgıları
kullanacak isek bu çalgıları seçeriz.
Üçüncü alt pencerede ise, eserimizin hangi tonatilede olacağı, hangi ölçü birimi yapısında olacağı gibi müzik teorisi bilgisi olanların anlayabileceği detayları içeren tercihler yer almaktadır.
Bu ayarları yapıp, gerekli bilgileri doldurtuktan sonra, dosyamızda yapılacak tek şey artık sadece notaları girmek olacaktır.
Notaların girilmesinden sonra, yani kısa örnek parçayı
oluşturduktan sonra, Lilypond menüsünden Lilypond'u
çalıştır (önizleme) seçiliyor ve eserin bir önizleme
dosyası oluşturuluyor. Bunun sonucunda, sayfanın KATE penceremizin
altında, yapılmakta işlemler ve sonucunda karşımıza çıkan seçenekleri
görürken, KATE penceremizin sağ üst köşesinde bir PDF yan penceresinin
oluştuğunu görüyoruz ve bu PDF penceresini daha iyi görmek için
sürüklüyoruz ve KATE içinden hiç çıkmadan elde edilecek olan PDF'yi
görebiliyoruz.
Görüntülediğimiz PDF dosyası bizi ikna ettikten sonra artık
eseri yayınlayabiliriz diyoruz ve yine Lilypond menüsünden Lilypond'u
çalıştır (yayınla) 'yı seçiyoruz ve bu komutun sonucunda
elimizde PDF ve PS dosyaları oluşuyor.
Umarım, yazıda adı geçen “kitle”
nin, en kısa sürede büyük çoğunlukla “korsan”
kullandıkları “Finale” ve “Sibelius”
gibi yazılımların yerine, “Lilypond”
alternatifini keşfettiği ve kullanmaya başladığı günleri görürüz.
Bu yazıda oluşturulan dosyalara aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz:
Lilypond dosyası: http://www.serveracim.net/lilypond/OI_E-Dergi.ly
PDF dosyası: http://www.serveracim.net/lilypond/OI_E-Dergi.pdf
Postscript dosyası: http://www.serveracim.net/lilypond/OI_E-Dergi.ps
LilyKDE eklentisinin Google Code linki: http://code.google.com/p/lilykde/
